Şirketlerden devler ligine giriş provaları

Haber: Dinçer Gökçe

Vestel'in Vestfrost'u satın alması ile birlikte Türkiye beyaz ve kahverengi eşya üreticilerinin Avrupa'da aldıkları marka sayısı ciddi boyuta ulaştı. Vestel daha önce Finlux(İskandinav), Luxor(İskandinav) ve Graetz (Alman) markalarını bünyesine katmıştı. Arçelik ise daha önce Electra Bregenz(Avusturya), Tirolia, Leisure(İngiltere), Flavel(İngiltere), Arctic(Romanya) ve Blomberg'i (Alman), Beko da Grundig(Almanya) markasını almıştı.

Arçelik, General Electric'in satışa çıkardığı elektrikli ev aletleri bölümünün de talipleri arasında yer almıştı.

Gelişmiş ülkelerdeki birçok dev şirket küresel krizin etkisi sonucu finans sıkıntısı nedeniyle güçlüklerle boğuşurken, yıllardır ülke dışına açılma statejileri geliştiren, büyük birikime sahip Türkiye firmaları sıkıntıdaki yabancı şirketleri satın alarak bir tür başarı sınavı veriyor.

Binlerce yabancı dev kuruluşu etkileyen global kriz, Türkiye'nin yurtdışında büyümek isteyen şirketleri için fırsatlar oluşturmaya başladı. Türk şirketleri tüm dünyada sürekli olarak araştırmalar yapıyor; şartları uygun olanı bulunca da alıyor. 2007 sonunda Ülker Grubu'nun, dünyaca ünlü çikolata markası Godiva'yı satın alması bunun en güzel örneğini meydana getirdi.

Kimilerine göre, Türkiye'deki yüksek girdi maliyetleri, Türkiye şirketlerinin yurtdışı yatırımla bazı tesislerle markaları satın almasına neden oluyor. Kimilerine göre ise son yıllarda Türkiye şirketlerinin bu başarısının ardında, Küresel ekonomiyi ve küresel rekabeti öğrenme becerisi var. Aslında Türkiye şirketlerinin başarısını açıklamak açısından her iki teoride de gerçek payı bulunuyor. Aslında da Türk girişimcilerin yurtdışına açılmak ve yatırım yapmak arayışı yıllar öncesine kadar uzanıyor.

Batı ekonomisi duraklarken

Dünyada yaşanan kriz nedeniyle artan iflaslar finansman yapısı güçlü Türkiye şirketlerine aradıkları fırsatı verdi. Küresel kriz batı ekonomisini duraklamanın eşiğine getirirken Türkiye'den şirketlerin yabancı avı hız kesmeden sürmeye başladı ve Ülker, Eczacıbaşı, Arçelik, Beko, Zorlu Holding, Borusan, Çalık Grubu, Uzel ve Saruhan Şirketler Grubu önde gelen firmalar oldu. İhracatta 100 milyar dolar hedefini aşan Türk firmaları, artık küresel markaları satın alarak dünya liginde de zirveye oynarken, dünya devlerine üst yönetici (CEO) ihraç etmeye de başladı.

Yurtdışında şirket satın almanın öncüsü, dört Avrupa ülkesinden altı markayı bir yıldan daha az bir zamanda satın alan Koç Grubu'nun amiral gemilerinden Arçelik oldu. Zorlu, Borusan, Nuh Çimento, Erdemir, Kombassan, Küçükçalık, Şişecam kriz ortamında yurtdışından şirket satın alarak büyüme yolunu seçenlerin başında yer aldı.

Yurtdışı yatırımları 2.149 milyon $ oldu

Türk şirketlerinin yurtdışı yatırımları 2001'de 780 milyon dolar, 2002'de 283 milyon dolar, 2003'te 500 milyon dolar, 2004'te 896 milyon dolar, 2005'te 1.086 milyon dolar, 2006'da da 1.687 milyon dolar, 2007'nin 11 ayı sonunda da bu rakam 2.149 milyon dolar oldu. Yatırımlar gıda, tekstil ve giyimle, petrol ürünleri ve mali aracı kuruluş faaliyetlerinde yoğunlaştı.

TÜRKİYE ŞİRKETLERİ HANGİ YABANCI FİRMALARI SATIN ALDI?

KOÇ GRUBU: Dört ülkede yedi markayı bünyesine kattı. Branndt Grubu'ndan yıkayıcı ve kurutucu markası Blomberg'i, Avusturyalı Elektra Bergenz ile fırın/ocak markası Trolia'yı, İngiliz beyazeşya markası Leisure ve Flavel'i, Romanya'da SCArctic beyaz eşya şirketini, Grup şirketlerinden Beko Elektronik, Grundig Multimedia B.V.'yi satın aldı.

SABANCI GRUBU: Grup şirketlerinden Kordsa Mısır'da yaptığı yatırımla kord bezi üretimine geçti. ABD'li kimya devi DuPont ile ortak olduğu endüstriyel naylon iplik ve kord bezi şirketi Duşa Intemational'ın tamamına sahip oldu.

ÜLKER: 80 yıllık lüks çikolata ikonu Belçikalı Godiva'yı 850 milyon dolara satın aldı.

ZORLU GRUBU: 1997 sonunda Fransa'nın 250 yıllık güpür markası Bel-Air'i satın alan Zorlu Grubu 1999ıda ise ABD pazarına çarşaf üretmek üzere bu ülkede şirket kurdu. Grup, daha sonra enerji sektörüne yönelerek Rusyaının en büyük özel enerji santralı Kozhukho'yu da bünyesine kattı. Grup şirketlerinden Korteks ise 1997'de Güney Afrika'ya yatırım yaptı. Geçen yılın ilk aylarında İngiltere kraliyet ailesinin markası Royal Ascot'la el sıkışarak, markanın Avrupa lisans haklarını aldı.

TURKCELL: Turkcell, Belarusian Telecommunications Network(BEST) hisselerinin yüzde 80'ini 500 milyon dolar karşılığında devr aldı.

HÜRRİYET: Hürriyet, Doğu Avrupa ülkeleri ve Rusya'nın lider reklam yayıncılığı şirketi Trader Media East'in %67.3'ünü, 336.5 milyon dolara satın aldı.

DOĞAN GRUBU: Doğan Şirketler Grubu Holding AŞ, Romanya'da kurulu D/Yapı Reel Estate Investment and Construction'ı satın alacağını duyurdu.

ANADOLU GRUBU: Efes Breweries International, Gürcistan bira pazarının yüzde 42'sine sahip Lomisi'nin tamamını satın aldı. Böylece başta Rusya olmak üzere bölgede yedi ülkeye yayılıp, fabrika sayısını 10'a çıkardı.

ANADOLU CAM: Rusya'da Leningradskaya bölgesi, Kirishi şehrinde bulunan 95 bin ton/yıl kapasiteli OAO Kirishsky Stekolny Zavod cam ambalaj şirketini aldı.

ÇALIK GRUBU: Çalık Enerji ve Türk Telekom Ortaklığı, Arnavutluk'un telekom özelleştirme ihalesinde Albtelekom'un yeni sahibi oldu. Hisse devir işlemlerinin tamamlanması sonrasında Albtelecom'un yönetimi de, Çalık Holding'e geçecek.

ECZACIBAŞI: Son 1.5 yılda Almanlar'ın 94 yıllık seramik kuruluşu Engers'i, ardından da dünyanın en eski ve bilinen seramik markası Villeroy&Boch'un karo bölümünü aldı. Eczacıbaşı Alman Burgbad'ın dört fabrikasının da eklenmesiyle, yapı ürünlerinde Avrupa'daki üretim tesislerini dokuza, Türkiye, İrlanda, Almanya ve Fransa'daki toplam tesislerinin sayısını ise 19'a yükseltti. Eczacıbaşı, Alman banyo mobilyaları üreticisi Burgbad'ın çoğunluk hissesine 33.4 milyon euro ödedi.

KİBAR HOLDİNG: Lakshmi Mittalıin kardeşi, özelleştirmeden aldığı Bulgar çelik devi Kremikovtzi'yi satışa çıkarınca Kibar Holding talip oldu.

SARUHAN GRUBU: Alman elektronik devi Fakir Hausgerate ve onun sanayi tipi markası olan Nilco'yu da bir Türk firması üretiyor. Alman devi ile stratejik ortaklık kuran Saruhan Şirketler Grubu, Fakir ve Nilco ürünlerini İstanbulıdaki 15 bin metrekarelik fabrikasında üretirken, Fakir markasının Türk Cumhuriyetleri, Afrika, Ortadoğu ve Doğu Avrupa bölgelerindeki pazarlamasını yürütüyor.

UZEL GRUBU: Dünyanın en büyük 10 traktör üreticisinden Uzel, Polonya'nın efsane markası Ursus'un, yüzde 51'ini aldı.

ŞİŞECAM: 1998'de Gürcistan'da Mina Şişe Fabrikası ile Rusya'da bir tesisi aldı ve Başkurt'ta üçüncü yatırımını devreye soktu. Trakya Cam, Soda Sanayi ve Anadolu Cam yurtdışında 12 tesiste üretim yapıyor.

GÜBRETAŞ: Gübretaş liderliğindeki konsorsiyum İranlı Razı Petrochemical'i ikisi Türkiye'den biri İranlı üç ortakla girdiği ihalede, 462.6 milyon auroya aldı.

TAV: Tunus'ta 400 milyon euroluk yatırımla Monastır ve Enfida havaalanlarını işletecek. Gürcistan'da Batum ve Tiflis havaalanlarının yapım ve işletmesini üstlendi.

BORUSAN: 2001'de İtalya'daki Vobarna fabrikasını ve İspanyol Bamesa Aceros şirketinin yüzde 35'ini aldı.

ERDEMİR: Bulgaristan'da özelleştirilen Kremikovtsi çelik fabrikasını, Romanya'da da Cost tesislerini aldı.

KÜÇÜKÇALIK TEKSTİL: 2001'de İsviçreli brode üreticisi Union ile ortaklık kurdu.

RAMSEY: İngiltere'de bir şirketi almak için görüşmeler yapıyor.

NUH ÇİMENTO: İspanyol Cementos Esferaının yüzde 50ısini aldı.

KOMBASSAN: Balkanlar'ın en büyük rulman markası SC Rulmanti'yi aldı

ÇELEBİ HAVA SERVİSİ: İspanyalı Acciona SA'yı satın almak için girişimlerini sürdürüyor.

KALE KİLİT: Kale Kilit 2002'de 200 yıllık Alman kilit fabrikası GTV'yi bünyesine kattı.

SARAN HOLDİNG: Ortağı Odien ile birlikte Çek Cumhuriyeti'nin en eski seyahat şirketi Çedok'un yüzde 98'ini aldı

MAVİ JEANS: Yurtdışında faaliyet gösteren dört şirket kurdu. Mavi'nin, New York, Los Angeles, Vancouver, Montreal, Londra, Frankfurt, Berlin, Münih, Hamburg, Duesseldorf, Kopenhag, Brüksel, Sidney, Paris, Toronto, Milano, Amsterdam, Zürih ve Salzburg'da showroomları var.

DUFFY: Fransız Duffy mağazasına üretim yapan Yusuf Bayat yıllar sonra bu markanın patentini alarak kendi markası haline getirdi.

Ekoyol