Danýþtay, ''Eþitlik Ayrýcalýðý'' ve ''Eþitsizlikte Eþitlik''

Doðrusu Danýþtay’ýn ilk bine giren seçkin öðrencilere tanýnan “eþitlik ayrýcalýðý”ný iptal edeceðini bekliyorduk. Bekliyorduk ama Danýþtay ilginç bir biçimde ilk bine giren seçkin öðrencilere tanýnan “eþitlik ayrýcalýðý”ný iptal etmedi. “Eþitlik ayrýcalýðý” diyoruz çünkü YÖK yeni katsayý kararýnda alan dýþý tercihlerde eþitliði sadece ilk bine giren öðrenciler mahsus kýlmýþtý.

Buna karþýlýk Danýþtay ilk bine giremeyen ve bir buçuk milyona yakýn öðrencinin alan dýþý tercihlerindeki farkýn artýrýlmasýný istedi. YÖK’ün son düzenlemesinde bu fark 0,3 idi; 7–8 soruya karþýlýk gelen bu farkýn kapatýlmasý son derece zordu. Bu katsayý farkýný aþabilmek için öðrencinin YGS'de % 2, LYSlerde ise % 3,5 daha fazla soru yapmasý gerekiyordu. Alan dýþý tercihler en çok meslek liselileri etkiliyor. LYS’de sorgulanan dersleri almayan meslek liseli öðrenciler yarýþa zaten çok geriden baþlýyordu. Buna bir de varýþ noktasýný daha uzatmak düþene bir tekme vurmak gibi bi þeydi. Ama Danýþtay yaranýn üzerine tuz biber ekti ve farkýn daha da artýrýlmasýný istedi.

Belli ki Danýþtay ilk bine giren öðrenciler arasýnda eþitlik olmasýna rýza gösterirken ilk bine giremeyen öðrenciler arasýndaki eþitsizliðin artmasýný istiyor.

Eþitlik ile ayrýcalýk kavramlarýnýn bir araya gelemeyeceðini hele hele “eþitlik ayrýcalýðý” diye bir kavramýn saçmasapan bir þey olduðunu biliyorum. Nitekim Google’a göre týrnak içinde “Eþitlik Ayrýcalýðý” diye bir kavram kullanan kimse de yokmuþ. Ama ne var ki Danýþtay’ýn kararý lisan-ý hal ile bize bunu söylüyor.

Gerçi yabana atmayalým ilk bine giremeyen öðrenciler arasýnda da “eþitsizlikte eþitlik” var. Hepsi ayný kaderi paylaþýyor.

Meslek lisesi öðrencilerin ailelerinin sosyolojik açýdan piramidin daha çok orta ve alt tabakasýnda yer aldýðýný söyleyebiliriz. Demokrasi demek bir açýdan, tabakalar arasý dikey hareketlilik imkâný demektir; fýrsat eþitliði demektir. Danýþtay bize piramidin yukarýsýna doðru yükselmenin bir istisnai kimselere tanýnan bir fýrsat olduðunu söylüyor. Büyük çoðunluðun ise böyle bir fýrsatý ve hakký yok Danýþtay’a göre.

Hadi eski Hindistan’daki kast sistemi demeyelim ama Danýþtay’ýn yarý kapalý bir toplumsal tabaklaþmayý ima ettiðini söyleyebiliriz. Danýþtay’ýn bu imayý allý pullu hukuk kavramlarýyla gizlemesinin bir faydasý yok; çünkü sosyolojik açýdan manzara bu.

Yalnýz daha ilginç nokta da þu, hukuk bürokrasisinin sosyolojik kökeni çok büyük ölçüde meslek liseliler ile uyuþmaktadýr. Yani aslýnda meslek liselilerin maðduriyetini en iyi anlayan hukuk bürokrasisi olmasý gerekmiyor mu?

Ali Rýza Bayzan -
arbayzan@hotmail.com