Avrupa'da borç paniği

Avrupa’da Yunanistan, Portekiz ve Ä°spanya’nın bütçe açıkları ve borçlarıyla ilgili sorunların Avro Bölgesi’ne yayılması ve bölgenin sınırlarını aÅŸarak boyutlarının daha da büyümesinden endiÅŸe edilirken Financial Times’ın köÅŸe yazarlarından Wolfgang Münchau ise IMF'in olası müdahalesinin etkisini yazdı. Bir uyarı da IMF eski BaÅŸekonomisti Simon Johnson'dan geldi. Johnson "Ä°ngiltere'yi de aynı katagoriye koyun" dedi.

Bu Avrupa ülkelerinde olanların, kırılgan küresel ekonomideki toparlanmanın kaderinde büyük etki yaratacağı gerçeÄŸi, herkesi ürkütüyor. Portekiz ve Yunanistan’da, bütçe açıklarını azaltmak için kamu harcamalarının kısılması planlarına ciddi siyasi direniÅŸ gösterilmesinin yanı sıra Yunanistan’ın iflas edebilme tehlikesi ya da zaten zor durumdaki Avrupalı hükümetlerden maliyetli bir kurtarma planına ihtiyaç duyması ve bu durumun finansal olarak zor durumdaki Ä°spanya ve Portekiz’e de sirayet etmesinden korkuluyor.

Yunanistan’ın olası bir iflası, halihazırda finans yönünden yıpranmış ve Yunanistan tahvillerine sahip bankaların bilançolarında yeni deliklere yol açacak.
Avrupalı yetkililer, Yunanistan’ın kurtarılmasına ihtiyacı olmadığını ve bu yıl bütçe açığını kapatmak için ihtiyaç duyduÄŸu 54 milyar avroyu borçlanabileceÄŸini söylüyorlar. Yunanistan’ın krizden kendisinin çıkması gerektiÄŸini vurgulayan yetkililer, bu ülkenin, tembel ekonomisini daha rekabetçi yapmak konusunda yıllardır süren baÅŸarısızlığını ödüllendirmek olacağı gerekçesiyle finansal kurtarma planına karşı çıkıyorlar.
AB’nin geçen hafta mali planını onayladığı Yunanistan, geçen yıl gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 12,7’si oranındaki bütçe açığını, 2012 yılına kadar GSYH’nin yüzde 3’ün altına indirmeyi hedefliyor.

YaÅŸlı nüfusa sahip, ihracatı düÅŸük ve bütçe açığını düÅŸük göstermek için geçen yıl ekonomiye iliÅŸkin rakamlarla ilgili yanlış bilgi vermesi nedeniyle güvenilirlik sorunu bulunan Yunanistan, bütçe açığını azaltmak için kamu harcamalarını kısmayı, yeni vergi ve ücret politikası yasası çıkarmaya çalışıyor.

Ancak Yunan hükümetinin bu politikalarının çalışanların ÅŸiddetli muhalefetiyle karşılaÅŸması bekleniyor.

Yunanistan’ın içinde bulunduÄŸu durum geçen hafta Kanada’da düzenlenen G-7 Maliye Bakanları ve Merkez Bankaları BaÅŸkanları toplantısının gündemini de oluÅŸturdu. Avro Bölgesi’nin üst düzey yetkilileri, toplantıda Yunanistan’ın yarattığı endiÅŸeleri gidermeye çalıştılar.

Avrupa Merkez Bankası (AMB) BaÅŸkanı Jean-Claude Trichet yaptığı açıklamada, bütçe açığı krizinin etkilediÄŸi Yunanistan’ın, bu açığı azaltmayı hedefleyen harcamaları kısma planını uygulayacağına inandığını ifade etti.

Yunanistan’daki krizin kontrol altında olduÄŸunu göstermeye çalışan Avro Bölgesi BaÅŸkanı Jean-Claude Juncker de, “biz, Avro Bölgesi’nin temsilcileri, Yunanistan’daki durumun ciddi ve bu sorunun çözüleceÄŸini açıkça ortaya koyduk” diye konuÅŸtu.
Fransa Maliye Bakanı Christine Lagarde da Avro Bölgesi ekonomilerinin, Yunanistan’ın planını izleyeceÄŸini söyledi.

PORTEKÄ°Z
Avrupa’da ekonomik durumu kaygı yaratan ülkelerden biri de Yunanistan’dan sonra sırada olduÄŸu ifade edilen Portekiz.

Portekiz’de geçen hafta Sosyalist azınlık hükümetinin kamu harcamalarını kısma planı parlamentoda muhalefetin oylarıyla engellenirken, muhalefet partileri özerk bölgelerin daha fazla borçlanmasına izin veren bir yasayı kabul etti.

Hükümet ise özerk Azor Adaları ile Maderia Adaları’nın daha fazla borçlanmasına yol açan bu yasanın gelecek dört yılda bütçe açığında 400 milyon avroluk bir delik açacağını belirterek, muhalefeti “sorumsuzlukla” suçladı ve uluslararası piyasalara yanlış bir sinyal olan yasanın iptali için mücadele edeceÄŸini bildirdi.

Yasa, Azor Adaları ve Maderia Adaları’nın herbirinin gelecek dört yılda yıllık 50 milyon avro borçlanmasının önünü açıyor. Hükümete göre, Madeira Adaları’nın zaten 1,2 milyar dolar borcu bulunuyor.

Portekiz’in bütçe açığı 2009’da GSYH’nin yüzde 9,3’üne ulaÅŸtı. Hükümet, kamu istihdamını azaltarak, kamu çalışanlarının maaÅŸlarını dondurarak ve diÄŸer harcamaları kısarak, bütçe açığını 2013 yılına kadar Avro Bölgesi için sınır olan GSYH’nin yüzde 3’ünün altına indirmeyi hedefliyor.

Portekiz’de ayrıca, geçen yıl GSYH’nin yüzde 76,6’sı olan kamu borcunun bu yıl GSYH’nin yüzde 85,4’üne çıkacağı tahmin ediliyor.

Ä°SPANYA
Uluslararası piyasaların mercek altına aldığı diÄŸer bir ülke ise Ä°spanya.

Yunanistan’ın yaÅŸadığına benzer bir borç krizi olasılığı nedeniyle uluslararası kredi derecelendirme kuruluÅŸlarının ve yatırımcıların odağında yer alan Ä°spanya’nın bütçe açığı, geçen yıl GSYH’nin yüzde 11,4’üne ulaÅŸtı.

Bütçe açığını dizginleyebilmek için 50 milyar avro (70 milyar dolar) tasarruf yapmayı planlayan Ä°spanya, 2013 yılına kadar bütçe açığını AB kriteri olan yüzde 3 seviyesine indirmeyi hedefliyor.

Her ne kadar Ä°spanya, Yunanistan ve Portekiz ile karşılaÅŸtırılmayı umursamasa bile ekonomik ve parasal iÅŸlerden sorumlu AB Komisyonu üyesi Joaquin Almunia’nın, yüksek ücretler ve düÅŸük verimliliÄŸin bu üç ülkeyi diÄŸer Avrupa ülkelerine karşı daha az rekabetçi yaptığı açıklaması geçen hafta piyasaların kaygılanmasına yeterli olmuÅŸtu.

Yunanistan ve Portekiz’in birlikte Avro Bölgesi’nin ekonomik üretiminin yüzde 5’inden azını, Ä°spanya ise yüzde 11,7’sinden fazlasını karşıladığı için Yunanistan ve Portekiz’in olası bir iflas durumunda kurtarılmasının, Ä°spanya’nın kurtarılmasından çok daha az maliyetli olacağına dikkati çekiliyor.

Avrupa Reform Merkezi BaÅŸ Ekonomisti Simon Tilford, Ä°spanya’nın büyük bir ekonomi olması nedeniyle, bu ülkede ciddi bir krizin kontrol edilemeyecek bir noktaya girilebileceÄŸi uyarısında bulundu. Tilford, Avro Bölgesi’nin, Portekiz ya da Yunanistan için muhtemel bir kurtarma söz konusu olursa bununla baÅŸ edebileceÄŸini ancak, Ä°spanya’da ise tamamıyla farklı bir sorun ortaya çıkaracağını ifade etti.

KAMU VE TOPLAM DIÅž BORÇLAR
Dünya Bankası’nın 2009 yılı üçüncü çeyrek verilerine göre, Yunanistan’ın kamu borcu 384,1 milyar dolar ve toplam dış borcu ise 594,5 milyar doları buluyor. Portekiz’in kamu borcu 166,9 milyar dolar ve toplam dış borcu 538, 1 milyar dolar, Ä°spanya’nın ise kamu borcu 463,2 milyar dolar ve toplam dış borcu ise 2 trilyon 525,1 milyar dolar seviyesinde bulunuyor.

Uluslararası Para Fonu’nun (IMF), Dünya Ekonomik Görünümü Ekim 2009 verilerine göre, Yunanistan’ın bu yıl GSYH’sinin 352,2 milyar dolar, Portekiz’in GSYH’sinin 228,5 milyar dolar ve Ä°spanya’nın ise 1 trilyon 475,4 milyar dolar olması bekleniyor.

Ä°NGÄ°LTERE BORÇ KONUSUNDA Ä°SPANYA VE YUNANÄ°STAN Ä°LE AYNI KATEGORÄ°DE
Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) eski BaÅŸekonomisti Simon Johnson, Ä°ngiltere’nin, borç sorunuyla karşı karşıya bulunan ülkeler Yunanistan ve Ä°spanya ile aynı kategoride görülebileceÄŸini söyledi. Ä°ngiltere ekonomisi, 6 çeyrek üst üste küçülmesinin ardından 2009 yılının son çeyreÄŸinde resesyondan çıksa da büyüme sadece yüzde 0,1 oldu.

Hazine Sözcüsü, hükümetin ülkeyi küresel krizden koruyabilmek için borçlanmanın artışına izin verdiÄŸini doÄŸrularken, toparlanmanın mali güçle paralel olmasının ekonomiyi destekleyeceÄŸini, bunun için hükümetin gelecek 4 yılda açığı yarıya düÅŸürmek için açık bir plan ortaya koyduÄŸunu belirtti.

Geçen hafta avro dolar karşısında son 7 ayın en düÅŸük seviyesine gerilerken, Yunanistan’ın borç sorununun Ä°spanya ve Portekiz gibi diÄŸer Avrupa ülkelerine yayılabileceÄŸi endiÅŸelerini de getirdi.

Johnson, Ä°ngiltere’nin de hükümet borç seviyesi baskı altında olan ülkelere eklenebileceÄŸini söyledi.

Finans piyasalarının bu ülkelerin mali hesaplarına baktığını ve gördüklerini beÄŸenmediÄŸini ifade eden Johnson, Yunanistan’ın ekstrem bir örnek olduÄŸunu, ancak söz konusu diÄŸer ülkelerde de bütçe durumunun zayıf olduÄŸunu belirtti.
Johnson, “Ve Ä°ngiltere’yi bu listeye eklemeliyim. Piyasalar, bütçeyi yakın gelecekte gerçekten kontrol altına alacağınıza ve güvenilir adımlar atacağınıza ikna edebilene kadar, büyük bir sorununuz olacak” dedi.

Sorunlara hızla tepki vermediÄŸi için G7’yi “temelde yararsız bir organizasyon” olarak nitelendiren Johnson, “G7 ülkeleri tamamen direksiyon başında uyuyor” diye konuÅŸtu.
G7’nin Avrupa’nın çoÄŸunluÄŸunun ciddi bir krizle karşı karşıya olduÄŸunun ayrımında deÄŸilmiÅŸ gibi gözüktüÄŸünü, bunun Ä°spanya, Yunanistan ve Portekiz ile sınırlı olmadığını, Ä°rlanda’nın da dahil olacağını, Ä°talya’nın ateÅŸle oynadığını düÅŸündüÄŸünü belirten Johnson, Avro Bölgesi’nin içinde çok ciddi kriz olduÄŸunu kaydetti.

BORÇLARI 30 TRÄ°LYON DOLARI BULAN G-7 ENDÄ°ÅžELERÄ° GÄ°DERMEYE ÇALÅžIYOR



G-7 ülkelerinin toplantısı, Avrupa’da bazı ülkelerdeki bütçe açıkları ve büyük borçların küresel toparlanmanın rayından çıkacağı endiÅŸelerinin finansal piyasaları salladığı döneme denk düÅŸtü.

Böylece Yunanistan, Portekiz ve Ä°spanya’nın artan bütçe açıkları ve borçlarının gündemin ana konusunu oluÅŸturduÄŸu Kanada’daki toplantı sırasında Avro Bölgesi’nin üst düzey finans yetkilileri, bu bütçe açıklarıyla ilgili ve Avro Bölgesi’nin geleceÄŸine iliÅŸkin artan endiÅŸeleri gidermeye çaba gösterdiler.

Avrupa Merkez Bankası (AMB) BaÅŸkanı Jean-Claude Trichet yaptığı açıklamada, bütçe açığı krizinin etkilediÄŸi Yunanistan’ın, bu açığı azaltmayı hedefleyen harcamaları kısma planını uygulayacağına inandığını ifade etti. Trichet, “Yunanistan hükümetinin, yinelediÄŸim gibi bu amaca ulaÅŸmasına izin verecek bütün kararları alacağından eminiz ve bunu bekliyoruz” dedi.

Yunanistan’daki krizin kontrol altında olduÄŸunu göstermeye çalışan Avro Bölgesi BaÅŸkanı Jean-Claude Juncker de, “biz, Avro Bölgesi’nin temsilcileri, Yunanistan’daki durumun ciddi ve bu sorunun çözüleceÄŸini açıkça ortaya koyduk” diye konuÅŸtu. Toplantıya katılan Uluslararası Para Fonu (IMF) BaÅŸkanı Dominique Strauss-Kahn’ın, geçen hafta, Yunanistan isterse yardım etmeye hazır oldukları yönündeki açıklamasını deÄŸerlendiren Juncker, IMF’nin yardımına ihtiyaç bulunmadığını söyledi.
Fransa Maliye Bakanı Christine Lagarde da Avro Bölgesi ekonomilerinin, Yunanistan’ın planını izleyeceÄŸini söyledi.

IMF MÜDAHALESÄ° TARTIÅžILIYOR
Öte yandan Financial Times’ta yayınlanan bir yazıda Avrupa BirliÄŸi’nin, kıtayı etkisi altına alan borç sorunu için Uluslararası Para Fonu’dan (IMF) yardım istemesinin, yatırımcıların gözündeki güvenilirliÄŸini kaybetmesine neden olabileceÄŸi belirtildi.
Financial Times’ın köÅŸe yazarlarından Wolfgang Münchau, yaÅŸanan son borç krizi ile ilgili olarak bazı çevrelerin euro bölgesinin kendi sorunlarına çözüm bulamadığını düÅŸündüÄŸünü ve Uluslararası Para Fonu’nun (IMF) devreye girmesini istediÄŸini belirtti. Bu çevrelerin “IMF’nin bütün sorunu ortadan kaldıracak deneyim ve güce sahip olduÄŸu” savına dayandığını söyleyen yazar sorunları çözme konusunda IMF’ye baÅŸvurmayı en son seçenek olarak gösterdi.

Almanya ve Fransa’nın sorunlu ülkeleri kurtarma konusunda karışık sinyaller vermesinin, ülke borcu krizinin farklı ülkelere de sıçrayacağı korkusu yarattığını belirten Münchau, IMF’nin müdahalesi durumunda, AB’ye olan güvenin tamamen kaybedebileceÄŸi ve AB’nin, piyasaların gözünde kendi sorunlarını bile çözemeyen bir birliÄŸe dönüÅŸebileceÄŸini iddia etti.